Edukacja

Chirurgia w raku jelita grubego

Współczesne leczenie nowotworów złośliwych opiera się na 3 głównych filarach terapeutycznych: chirurgii, radioterapii i leczeniu systemowym. Chirurgia była pierwszą metodą leczenia onkologicznego i do dziś pozostaje jego elementem. W kontekście raka jelita grubego, w przypadku chorych bez przerzutów odległych w badaniach obrazowych, chirurgia jest pierwszą i czasem jedyną metodą leczenia.

Aby rzeczywiście zakończyło się tylko na operacji, musi być spełnione kilka warunków, między innymi zapewnienie resekcji (czyli wycięcia zmiany), która będzie doszczętna makro- i mikroskopowo, czyli guz zostanie usunięty w całości z marginesem, co ocenia zarówno chirurg wykonujący zabieg (makroskopowo), jak i patomorfolog pod mikroskopem (mikroskopowo). Przy takiej operacji wykonuje się usunięcie regionalnych, czyli pobliskich węzłów chłonnych (minimum 12).

Zakres operacji zależy oczywiście od umiejscowienia guza; to, że ktoś ma nowotwór jelita grubego, nie oznacza, że całe jelito grube jest do usunięcia, a jedynie jego fragment. Zabieg usunięcia fragmentu lub całości jelita grubego nazywa się ogólnie kolektomią (od greckich słów kolon, oznaczające jelito grube i ektome, oznaczające wycięcie/usunięcie); zabieg usunięcia „połowy” jelita grubego nazywa się hemikolektomią, a usunięcie całego jelita to kolektomia totalna. Hemikolektomia może być prawostronna i dotyczy wtedy kątnicy lub wstępnicy albo lewostronna i dotyczy wtedy lewej połowy poprzecznicy lub zstępnicy. Istnieje również zabieg proktokolektomii, czyli wycięcia jelita grubego razem z odbytem.

Wiele osób przed zabiegiem na jelicie grubym obawia się jednej rzeczy, czyli tego, że zabieg zakończy się wyłonieniem stomii. Stomia, to inaczej przetoka, czyli połączenie jelita ze skórą; w przypadku takich operacji jest to przetoka wytworzona celowo, aby umożliwić wypróżnianie. O tym, czy stomia będzie musiała być wyłoniona decyduje chirurg, po ocenie umiejscowienia i zaawansowania guza; czasem jednak zdarza się, że decyzja taka podjęta zostaje na stole operacyjnym, ze względu na np. różnice w tomografii a rzeczywistości czy ze względu na komplikacje zabiegowe. Część pacjentów ma wyłonioną stomię czasowo, aby dany fragment jelita został odciążony na czas leczenia; po jego zakończeniu możliwa jest operacja przywrócenia ciągłości przewodu pokarmowego. W innych przypadkach pacjent może w ogóle stomii nie wymagać i jelito zostanie zespolone sposobem „koniec do końca”.

Co ważne, chirurgia jest również istotnym elementem leczenia choroby przerzutowej; w ramach leczenia operacyjnego można usunąć przerzuty np. z wątroby czy płuc. Chirurdzy często pomagają pacjentom onkologicznym „na ostro”, w przypadku niedrożności przewodu pokarmowego (np. przez ucisk z powodu guza) czy perforacji (przedziurawienia ściany jelita). Chirurdzy mogą także wytwarzać dostępy do żywienia dojelitowego, np. PEG czy PEJ.